De Terrorist - John Updike
 
In De Terrorist volgt Updike een beproefd literair concept: als je de werkelijkheid niet begrijpen kunt, probeer het dan eens door het te verbeelden. Het verhaal zet de troosteloze Amerikaanse samenleving tegenover het moslim-fundamentalisme. Ahmad is de zoon van een Egyptische vader en een Amerikaanse moeder. Zijn vader heeft hij nooit echt gekend. Moeder Terry overleeft door zich in de ene na de andere relatie te storten. Zo ook met de studieadviseur van Ahmad: Levy. Ahmad is een intelligente jongen en al vroeg kiest hij voor een leven volgens de Islam. In een moskee wordt hij door de sheik voorbereid op het martelaarschap, al duurt het even voordat hij zelf de consequenties overziet. Uiteindelijk is Ahmad bereid te sterven voor Allah. Updike zet het proces er naartoe minitieus neer. Je zou het bijna gaan begrijpen. Alsof Amerika het over zichzelf afroept. Maar Updike grijpt tijdig in, wat leidt tot een onverwachte wending in het verhaal en een spannende ontknoping. Tot op de laatste bladzijde blijft het onzeker of de aanslag ook daadwerkelijk gaat plaatsvinden. De strekking van het boek is in een treffend citaat te vangen (pag. 153): ‘Als hij erop terugkijkt, ziet hij inmiddels wel in dat zijn moeder een typische Amerikaanse is, verstoken van rotsvaste overtuigingen en de moed en de voldoening die eruit voortvloeien. Ze is een slachtoffer van het Amerikaanse geloof in vrijheid, vrijheid boven alles, hoewel het de vraag is wat je met die vrijheid doet en waarom. (...) Hier heb je geen oemma - geen allesomvattende structuur van goddelijke wetten die rijk en arm op de knieën krijgt om schouder aan schouder te buigen, geen code van zelfopoffering, geen verheven overgave zoals aan de basis ligt van de islam, in de naam alleen al.’ Is Updike geslaagd in zijn opzet? De Terrorist is een meeslepend boek om te lezen. Updike schildert zijn personages treffend. Voor de ontwikkeling van het plot heeft Updike helaas wat schrijversingrepen nodig en moet je soms door de toevalligheden heen lezen. Dat maakt het boek technisch minder sterk. Is Updike er ook in geslaagd om de grote vraag te beantwoorden: hoe en waarom wordt iemand een terrorist? Ik denk het wel. Je krijgt bijna sympathie voor de terrorist, je gaat begrijpen hoe het werkt. Maar dat is wat anders dan dat Updike begrip zou kweken voor de laffe daad.
De Terrorist - John Updike
maandag 16 april 2007