Terug naar Oegstgeest - Jan Wolkers
 
Deze klassieker uit de vaderlandse literatuur moet ik toch al zo’n keer of drie geleend hebben uit de bibliotheek. Nu heb ik hem dan eindelijk ook gelezen. Met plezier, dat moet gezegd. Wolkers vertelt over zijn jeugd in Oegstgeest en zijn ouderlijk huis. Een tragisch verhaal. De ooit goed draaiende winkel raakt leeg, het gezin vervalt onvermijdelijk tot armoede. Jan is het buitenbeentje van de familie, maar de onderlinge affectie blijft. Hij maakt geen karikaturen van de gereformeerden uit zijn jeugd Het geloof hoeft niet meer, maar dat blijft het probleem van Jan zelf. Zijn omgeving krijgt niet de schuld. Een centrale rol speelt het onvermogen om te leven naar je idealen en je principes. Vooral als Jan als vakantiewerker bij het pathalogisch laboratorium komt te werken wordt dit pijnlijk. Om te voorkomen dat zijn lievelingsdieren mishandeld zullen worden tijdens het wetenschappelijk onderzoek, maakt Jan ze zelf maar van kant. Als hij er een collega bij krijgt, die van wreedheid niet weet welke vreselijke dingen hij moet doen, dan gaat Jan daarin mee. Zijn aanvankelijke nobele houding verwordt tot pure wreedheid. Een ander centraal thema is de dood. Die van zijn broer, die overlijdt nadat Jan alle foto’s van hem uit wraak verbrand heeft. Nu is zijn broer helemaal verdwenen. De slotpassage vertelt over de teloorgang van de jas van zijn broer, na een worsteling met een reiger. ‘De jas was zo kapot dat ik hem niet meer opraapte. Het was het enige dat ik van mijn broer had. Ik heb hem daar op de bosgrond laten liggen.’ Tekenend voor het gebrek aan hoop in het werk van Wolkers. Tot stof zult gij wederkeren...
Terug naar Oegstgeest - Jan Wolkers
25 februari 2007